Steeds meer Vlamingen maken gebruik van de zogenaamde doorgeefschenking. De vraag blijft echter: is dit in elke situatie een goed idee, of zijn er belangrijke kanttekeningen? Bij The Lex Business bekijken we successieplanning altijd vanuit een breder perspectief. Daarom lichten we hieronder toe wat een doorgeefschenking precies is, in welke gevallen ze nuttig kan zijn, en wanneer alternatieven zoals een verwerping of een schenking tijdens leven fiscaal een betere keuze zijn.
Wat is een doorgeefschenking?
Wanneer u goederen of vermogen erft, kan u deze — geheel of gedeeltelijk — doorschenken aan uw eigen kinderen of kleinkinderen. Dat heet een doorgeefschenking. De Vlaamse wetgever voorziet een fiscaal gunstig regime:
- u betaalt zelf eerst erfbelasting op de ontvangen erfenis;
- uw kinderen of kleinkinderen betalen vervolgens geen schenkbelasting op wat u doorgeeft.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar het regime is strikt en kent duidelijke voorwaarden.
Belangrijkste voorwaarden
- U moet eerst de verschuldigde erfbelasting betaald hebben.
- De doorschenking moet binnen één jaar na het overlijden notarieel worden vastgelegd.
- De regeling geldt enkel in de rechte lijn: van ouder of grootouder naar kind of kleinkind.
Hierdoor valt een groot aantal familiesituaties uit de boot.
Beperkt toepassingsgebied: wanneer kan het niet?
De doorgeefschenking kan enkel wanneer u erft van iemand in de opgaande lijn én doorschenkt aan uw afstammelingen. Enkele voorbeelden waar het niét kan:
- U erft van een tante of oom: geen rechte lijn, dus geen doorgeefschenking.
- U erft van een ouder, maar u hebt zelf geen kinderen: doorschenken aan neven/nichten is niet mogelijk, want zij zijn geen afstammelingen.
Het is daarom essentieel om vooraf heel precies na te kijken of uw situatie wel binnen het toepassingsgebied valt.
Alternatief: de verwerping van de nalatenschap
Een vaak onderschat alternatief is het verwerpen van de erfenis. U ziet dan af van uw recht op de nalatenschap — en betaalt zelf geen erfbelasting. De erfenis gaat automatisch door naar de volgende erfgenamen, meestal uw kinderen, die wél erfbelasting betalen.
Belangrijk verschil
- Verwerping = alles of niets: u kunt niet selectief een deel van de erfenis weigeren.
- Doorgeefschenking = flexibel: u kunt perfect slechts een deel doorschenken.
Toch kan een verwerping in bepaalde situaties fiscaal een pak voordeliger zijn, vooral wanneer u de volledige erfenis wilt doorgeven aan meerdere kinderen.
Waarom soms voordeliger?
Omdat erfbelasting progressief is: hoe groter het bedrag per persoon, hoe hoger de tariefschijf. Door te verwerpen en de erfenis over verschillende kinderen te spreiden, daalt het bedrag per persoon en dus ook het totale fiscale plaatje.
Schenkingen tijdens leven: de beste strategische keuze
Zowel een doorgeefschenking als een verwerping zijn maatregelen na het overlijden. Vanuit fiscaal oogpunt is dat meestal niet optimaal.
De meest efficiënte planning gebeurt tijdens het leven, via goed gestructureerde schenkingen.
Voordelen van schenken bij leven
- Voor roerende goederen gelden vlakke tarieven:
- 3% in rechte lijn
- 7% in de zijlijn
- Voor vastgoed zijn de tarieven wel progressief, maar doorgaans aanzienlijk lager dan de erfbelasting.
- Door technieken zoals schenken in schijven (om de drie jaar), kunt u meermaals genieten van de laagste schenkbelastingtarieven.
Waarom dit bijna altijd fiscaal beter is
Erfbelasting loopt snel op, zeker bij grotere vermogens. Door tijdig te schenken, verkleint u de nalatenschap en dus de uiteindelijke erfbelasting. De doorgeefschenking mag dan aantrekkelijk lijken, ze is in wezen slechts een correctiemechanisme nadat de hoge erfbelasting al verschuldigd was.
Conclusie: laat u goed adviseren
Successieplanning is nooit one-size-fits-all. De doorgeefschenking kan in bepaalde dossiers perfect werken, maar even vaak blijkt een verwerping of een gestructureerde schenking tijdens leven fiscaal veel slimmer.
Elke familie en elk vermogen is anders. Onze experten bij Cobofisk analyseren graag uw situatie en werken samen met u een planning uit die juridisch correct, fiscaal optimaal en volledig op maat is.
Interesse in een discreet gesprek over successieplanning?